TAŞIYICI SİSTEM TASARIMINDAKİ TEMEL FELSEFE
- Taşıyıcı sistemin amacı ve performans hedefleri
- Yük aktarım zinciri (yük → eleman → birleşim → temel → zemin)
- Çelik yapıların betonarmeye göre avantaj ve dezavantajları
- Çelik taşıyıcı sistem türleri (çerçeve, kafes, çapraz sistemli)
- Süneklik, rijitlik ve dayanım kavramlarının dengesi
- Tasarımda ekonomi-güvenlik-imalat kolaylığı üçgeni
- ÇYTHYE 2018'in kapsamı ve genel yaklaşımı
TEMEL MUKAVEMET
- Gerilme ve şekil değiştirme kavramları
- Çelik malzemenin gerilme-şekil değiştirme diyagramı (akma, pekleşme, kopma)
- Akma dayanımı (Fy) ve çekme dayanımı (Fu)
- Elastik ve plastik davranış
- Kesit tesirleri: eksenel, kesme, eğilme, burulma
- Atalet momenti, mukavemet momenti, narinlik kavramları
- Yapı çeliği sınıfları (S235, S275, S355) ve seçim kriterleri
TASARIMDA TEMEL İLKELER - 1
- ÇYTHYE 2018'in bölüm yapısı ve kullanımı
- YDKT (LRFD) ve GKT (ASD) yaklaşımları
- Yük ve dayanım katsayıları
- Yük kombinasyonları (TS 498 ve ÇYTHYE Bölüm 5)
- Limit durum tasarımı kavramı (dayanım ve kullanılabilirlik)
- Karakteristik ve tasarım değerler
- Uygulama Kılavuzu örneği üzerinden yük kombinasyonu çözümü
TASARIMDA TEMEL İLKELER - 2
- Kesit sınıflandırması (kompakt, kompakt olmayan, narin) – ÇYTHYE Tablo 5.1B
- Yerel burkulma kavramı (flanş, gövde)
- Genel stabilite kavramı
- Etkili uzunluk ve K katsayısı
- Yanal-burulmalı burkulma ön bilgisi
- Artık gerilmeler ve geometrik kusurların etkisi
- Yapısal analiz yöntemleri (birinci/ikinci mertebe)
- Doğrudan analiz yöntemi (DAM) tanıtımı
EKSENEL ÇEKME KUVVETİ ETKİSİNDEKİ ELEMANLARIN TASARIMI
- Brüt kesit akması
- Net kesit kopması ve kayma gecikmesi (U katsayısı)
- Blok kayma göçmesi
- Çekme elemanlarında narinlik sınırı
- Uygulama Kılavuzu örneği: levha çekme elemanı çözümü
- Uygulama Kılavuzu örneği: profil çekme elemanı (köşebent / çift köşebent)
EKSENEL BASINÇ KUVVETİ ETKİSİNDEKİ ELEMANLARIN TASARIMI
- Euler burkulması ve elastik kritik yük
- Elastik olmayan burkulma
- Etkili uzunluk katsayısı (K) – çerçeve ve kafes farkı
- Narinlik oranı sınırları
- Narin elemanlarda azaltılmış kesit yaklaşımı
- Birleşik (kafesli, latalı) basınç elemanları
- Uygulama Kılavuzu örneği: HEA/HEB kolon çözümü
- Uygulama Kılavuzu örneği: kutu/borulu basınç elemanı çözümü
EĞİLME MOMENTİ ETKİSİNDEKİ ELEMANLARIN TASARIMI
- Plastik moment kapasitesi (Mp) ve şekil katsayısı
- Yanal-burulmalı burkulma (LTB) – Lp ve Lr sınırları
- Cb katsayısı ve moment dağılımının etkisi
- Gövde ve flanş yerel burkulması eğilme altında
- Çift simetrik, tek simetrik ve kutu kesitlerin davranışı
- Kesme dayanımı tahkiki
- Uygulama Kılavuzu örneği: IPE kiriş çözümü
- Uygulama Kılavuzu örneği: kutu kesitli kiriş
BİLEŞİK KUVVETLER ALTINDAKİ ELEMANLARIN TASARIMI
- Eksenel kuvvet + eğilme etkileşim denklemleri (ÇYTHYE Bölüm 8)
- P-δ ve P-Δ etkileri
- Doğrudan analiz yöntemi (DAM) uygulaması
- Etkili uzunluk yöntemi ile karşılaştırma
- İki eksenli eğilme + eksenel kuvvet
- Uygulama Kılavuzu örneği: kiriş-kolon çözümü (basınç + eğilme)
- Uygulama Kılavuzu örneği: çekme + eğilme çözümü
BİRLEŞİMLER VE BİRLEŞİM ARAÇLARI
- Bulonlu birleşimler: bulon sınıfları (8.8, 10.9), önyüklemeli/öngerilmesiz
- Bulon kapasiteleri: kesme, ezilme, çekme, kombine etki
- Kaynaklı birleşimler: küt kaynak, köşe kaynak
- Kaynak boğaz kalınlığı ve dayanım hesabı
- Birleşim tipleri: basit, yarı-rijit, rijit
- Kayma gecikmesi, prying (kaldıraç) etkisi
- Levha tasarımı ve berkitmeler
- Uygulama Kılavuzu örneği: bulonlu kesme birleşimi
- Uygulama Kılavuzu örneği: alın levhalı moment birleşimi
- Uygulama Kılavuzu örneği: köşe kaynaklı birleşim
TBDY-2018 YÖNETMELİĞİ TANIMLARI
- Yönetmeliğin kapsamı ve çelik yapılar için ilgili bölümler (Bölüm 9)
- Bina kullanım ve önem sınıfları
- Deprem yer hareketi düzeyleri (DD-1, DD-2, DD-3, DD-4)
- Bina performans hedefleri ve değerlendirme yaklaşımı
- Süneklik düzeyi: süneklik düzeyi yüksek/sınırlı/karma
- Çelik taşıyıcı sistem türleri (moment aktaran çerçeve, merkezi/dışmerkez çaprazlı)
- R, D katsayıları
- Düzensizlik tipleri (A1–A3, B1–B3)
- Kapasite tasarımı ilkesi
- Süneklik düzeyi yüksek elemanlarda özel kesit ve birleşim koşulları
TBDY-2018'E GÖRE DEPREM KUVVETLERİNİN HESAPLANMASI
- AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan spektral değerlerin alınması (Ss, S1)
- Yerel zemin sınıfı ve zemin katsayıları (FS, F1)
- Tasarım spektrumunun oluşturulması (Sae, Sde)
- Azaltılmış tasarım spektrumu (SaR)
- Eşdeğer deprem yükü yöntemi – uygulanabilirlik koşulları ve hesabı
- Mod birleştirme yöntemi (modal analiz)
- Periyot hesabı (ampirik ve analitik)
- Düşey deprem etkisi
- İkinci mertebe etkileri ve göreli kat ötelemesi tahkiki
MİMARİ PROJE ÜZERİNDEN ÇELİK TAŞIYICI SİSTEMİN KURGULANMASI
- Mimari projenin okunması ve fonksiyonel gereksinimlerin çıkarılması
- Açıklık, yükseklik, ekipman yükü tespiti
- Aks sisteminin belirlenmesi
- Çerçeve aks aralığının seçimi (ekonomik aralık)
- Çatı sistemi seçimi: makas vs. çerçeve
- Aşık ve cephe rüzgar kuşaklarının yerleşimi
- Düşey ve yatay çaprazlama sisteminin kurgulanması
- Yük analizi: ölü, hareketli, kar, rüzgar, deprem
- Ön boyutlandırma kararları
SAP2000'DE ÇELİK YAPININ MODELLENMESİ, ANALİZİ VE TASARIMI
- Birim sistemi ve grid tanımı
- Malzeme ve kesit tanımları
- Düğüm ve eleman oluşturma, mesnet koşulları
- Eleman uç serbestlikleri (release)
- Yük tipleri ve yük desenleri
- Yük kombinasyonları (TBDY ve ÇYTHYE'ye uygun)
- Modal analiz ve periyot kontrolü
- Tepki spektrumu analizi tanımı
- P-Delta analiz ayarları
- Çelik tasarım kodu seçimi ve tasarım parametreleri (K, Lb, Cb)
- Otomatik tasarım sonuçlarının yorumlanması ve kesit revizyonu
- Göreli kat ötelemesi ve deplasman kontrolleri
- Mesnet reaksiyonlarının dışa aktarımı
IDEA STATICA'DA BİRLEŞİM HESAPLARININ YAPILMASI
- IDEA StatiCa Connection arayüzü ve çalışma mantığı (CBFEM)
- SAP2000'den geometri ve kuvvet aktarımı
- Tipik birleşim modellemeleri:
- Kolon-temel (taban plakası ve ankraj)
- Kiriş-kolon moment aktaran birleşim
- Çapraz birleşim noktası (gusset plate)
- Levha, kaynak, bulon tanımlarının yapılması
- Yükleme kombinasyonlarının tanıtılması
- Dayanım, rijitlik ve burkulma analizleri
- Sonuç raporlarının okunması ve revizyon
TEMEL HESAPLARININ YAPILMASI
- Çelik kolon mesnet reaksiyonlarının değerlendirilmesi
- Temel tipi seçimi (tekil, sürekli, radye)
- Zemin emniyet gerilmesi ve oturma kontrolü
- Tekil temel boyutlandırma
- Devrilme ve kayma tahkikleri
- Bağ kirişi tasarımı
- Ankraj boyu ve donatı hesabı
- Ankraj bulonu seçimi (Hilti Profis, TS EN 1992-4)
TEKLA STRUCTURES'DA ÇELİK YAPININ MODELLENMESİ VE İMALAT ÇİZİMLERİNİN ÜRETİLMESİ
- Tekla arayüzü, grid ve kot tanımları
- Profil kütüphanesi ve özel kesit tanımları
- Ana taşıyıcı elemanların modellenmesi (kolon, kiriş, makas, aşık, çapraz)
- Birleşim makrolarının (components) kullanımı
- Levha, bulon, kaynak detayları
- Model kontrolü (clash check)
- Pafta ayarları ve görünüş şablonları
- Genel montaj çizimleri (GA drawings)
- Tekil parça çizimleri (single part)
- Montaj çizimleri (assembly)
- Malzeme listesi (BOM)
- İmalatçıya teslim paketinin hazırlanması
